Izgradnja nove glavne autobuske stanice u Pančevu privodi se kraju. Dok nadležni ovaj projekat predstavljaju kao veliki iskorak u modernizaciji javnog prevoza, među građanima postoje i drugačija mišljenja.
Sagovornik K-013 portala, koji je želeo da ostane anoniman, smatra da će premeštanje autobuske stanice na novu lokaciju doneti više problema nego koristi, pre svega zbog njenog položaja, organizacije gradskog prevoza i načina na koji je, prema njegovom mišljenju, planiran čitav projekat.
Broj perona – da li je nova stanica zaista funkcionalnija?
Na prvi pogled može se steći utisak da nova autobuska stanica predstavlja značajan napredak u odnosu na postojeću. Međutim, autor smatra da broj perona nije jedini kriterijum po kojem treba procenjivati funkcionalnost jednog ovakvog objekta.
Prema oceni sagovornika, postojeća autobuska stanica, uprkos zastarelom konceptu, poseduje dugačak i otvoren front koji omogućava jednostavniji prihvat autobusa i bolju preglednost za putnike.
Nova stanica raspolaže sa 14 polaznih perona, ali autor smatra da je organizacija prostora znatno nepovoljnija. Zbog velikog broja pratećih komercijalnih sadržaja, servisnog bloka i drugih objekata, putnički deo je, kako navodi, znatno skučeniji nego na staroj lokaciji.
Prema mišljenju našeg sagovornika, putnici će imati manje prostora za kretanje i čekanje polazaka, što će posebno dolaziti do izražaja u periodima povećanog saobraćaja.
Nova lokacija – prednosti ili veliki problem?
Najveća zamerka odnosi se na samu lokaciju nove autobuske stanice.
Stanica je izmeštena u Ulicu Svetozara Šemića, u blizini novog Buvljaka, odnosno na severnom izlazu iz grada. Sagovornik smatra da je ova lokacija previše udaljena od urbanog jezgra Pančeva i da će upravo ta udaljenost predstavljati najveći problem za svakodnevne korisnike javnog prevoza.
Posebno ukazuje na činjenicu da će mnogi građani do stanice morati da prolaze kroz slabo naseljene delove grada, industrijsku zonu i područje oko železničkih koloseka, što, naročito tokom večernjih i ranih jutarnjih sati, kod mnogih može stvoriti osećaj nesigurnosti.
Neuređena infrastruktura
Sagovornik ocenjuje da okruženje nove stanice još nije infrastrukturno uređeno u meri koja odgovara objektu od ovakvog značaja. Prilazni putevi nisu dovoljno osvetljeni, a napušteni objekti u okolini predstavljaju prostor na kojem se često okupljaju psi lutalice.
To, kako navodi, može predstavljati dodatni bezbednosni rizik za putnike koji će do stanice dolaziti peške, posebno u zimskim mesecima ili u terminima kada je smanjena frekvencija ljudi.
Parking koji nije namenjen putnicima
Jedna od primedbi odnosi se i na parking prostor.
Iako je najavljeno oko stotinu parking mesta u okviru kompleksa, sagovornik smatra da najveći deo tih kapaciteta neće biti namenjen građanima koji dolaze da isprate ili dočekaju putnike.
Kako navodi, značajan deo parkinga predviđen je za službena vozila, tehnički pregled i potrebe prevoznika.
Posebno ističe da nedostaje takozvani „kiss and ride“ sistem - prostor na kojem bi građani mogli da se kratko zaustave, ostave putnike i prtljag, a zatim nastave vožnju bez dodatnog zadržavanja ili ulaska u zone naplate.
Gradski prevoz kao ključni problem
Sagovornik K-013 portala smatra da će najveći izazov predstavljati organizacija gradskog prevoza. Nova autobuska stanica nema odgovarajuću povezanost sa većim gradskim naseljima, dok istovremeno lokalni autobusi saobraćaju nedovoljno često.
Zbog toga ocenjuje da će putnici koji zavise od gradskog prevoza biti izloženi dodatnom riziku da zakasne na međugradske polaske, naročito u periodima kada su redovi vožnje ređi.
Istovremeno navodi da železnička stanica Pančevo Glavna postoji kao deo planiranog „multimodalnog čvora“, ali smatra da zbog malog broja polazaka vozova i njihove neusklađenosti sa autobuskim saobraćajem građani od toga neće imati stvarnu korist.
Po njegovom mišljenju, nova autobuska stanica više podseća na savremeni tehničko-servisni centar za autobuse nego na objekat projektovan prvenstveno prema potrebama putnika.
Da li će biti dovoljno gradskih linija?
Sagovornik K-013 portala smatra da će jedan od najvećih izazova nakon preseljenja autobuske stanice biti organizacija gradskog prevoza.
Nova stanica nalazi se na severnom izlazu iz Pančeva, dok se najveće gradsko naselje – Strelište – nalazi na potpuno suprotnoj strani grada. Zbog toga ocenjuje da će veliki broj građana imati ozbiljne poteškoće da na vreme stigne do međugradskih autobusa.
Kako navodi, trenutno ne postoji nijedna gradska linija koja direktno povezuje Strelište, Vojlovicu i Topolu sa novom autobuskom stanicom u Ulici Svetozara Šemića.
Sagovornik K-013 poratla tvrdi i da rukovodstvo Pantransporta nije predstavilo javnosti nove trase gradskog prevoza, iako je više puta saopšteno da su one pripremljene i da se usklađuju sa Gradom Pančevom.
Po njegovom mišljenju, jedino održivo rešenje bilo bi uvođenje potpuno nove kružne linije ili značajno produženje postojećih linija, poput „šestice“ i „sedmice“, kako bi saobraćale do nove autobuske stanice.
U suprotnom, smatra, stanovnici južnih delova grada morali bi najpre da putuju do centra, zatim da čekaju drugi autobus ka severnoj zoni grada, čime bi se putovanje značajno produžilo i izgubilo smisao.
Treća selidba autobuske stanice u istoriji Pančeva
Sagovornik K-013 portala podseća da je ovo treće izmeštanje glavne autobuske stanice u istoriji Pančeva, ali smatra da se sada prvi put potpuno napušta koncept dostupnosti građanima.
Prema njegovim navodima, prva autobuska stanica nalazila se na prostoru Keja, odnosno Starog Tamiša. Ta lokacija bila je u neposrednoj blizini centra grada, nekadašnje železničke stanice Pančevo Varoš i glavnih gradskih institucija.
Građani su, kako navodi, peške mogli za svega nekoliko minuta da stignu do opštine, pijace, suda i glavnih gradskih ulica.
Kasnije je autobuska stanica premeštena u Ulicu vojvode Radomira Putnika, gde se nalazi i danas. Iako je bila udaljenija od prve lokacije, autor smatra da je i dalje ostala u širem gradskom jezgru i bila lako dostupna pešacima iz gotovo svih delova centra.
Prema njegovom mišljenju, upravo je ta pristupačnost predstavljala jednu od najvećih prednosti dosadašnje autobuske stanice.
Zašto autor smatra da je nova lokacija presedan?
Naš sagovornik ocenjuje da se nova autobuska stanica prvi put potpuno izmešta iz gradskog tkiva.
Navodi da se time prekida višedecenijska praksa prema kojoj su najvažniji javni objekti bili smešteni u delu grada do kojeg se moglo stići peške ili uz minimalno korišćenje gradskog prevoza.
Kako smatra, nova lokacija potpuno menja tu logiku.
Do nje se, prema njegovoj oceni, iz centra više ne može jednostavno pešačiti, dok put vodi kroz slabo osvetljene delove grada, industrijsku zonu i područje sa znatno manjom frekvencijom ljudi.
Takođe ocenjuje da su javne rasprave tokom donošenja odluke o javno-privatnom partnerstvu bile formalne i da primedbe građana i pojedinih stručnjaka nisu ozbiljno razmatrane. Izbor nove lokacije nije bio rezultat urbanističkih potreba grada, već pre svega ekonomskih interesa investitora i mogućnosti da se oslobodi atraktivno zemljište u centru Pančeva.
Zbog toga zaključuje da su potrebe građana ostale u drugom planu.
Železnički saobraćaj – propuštena prilika
Poseban deo analize sagovornik K-013 portala posvećuje železničkom saobraćaju između Pančeva i Beograda.
Prema njegovom mišljenju, priča o budućem „multimodalnom čvoru“ nema mnogo smisla ukoliko vozovi i autobusi nisu međusobno usklađeni.
Podseća da je Pančevo nekada bilo važan deo sistema Beovoza, ali smatra da je kasnije izgubilo taj status kada je uveden BG Voz.
Po njegovoj oceni, tada nije učinjen dovoljan napor da Pančevo ostane deo tog sistema, zbog čega su građani izgubili najbržu železničku vezu sa Beogradom.
Panvoz kao privremeno rešenje
Sagovornik K-013 portala navodi da je, nakon reakcija građana, uveden Panvoz koji saobraća do Zemuna, ali smatra da njegovi kapaciteti nisu dovoljni da predstavljaju ozbiljnu alternativu autobuskom prevozu.
Kao glavne nedostatke izdvaja mali broj dnevnih polazaka, što, prema njegovom mišljenju, otežava korišćenje voza zaposlenima koji rade u smenama, studentima i svima koji imaju promenljivo radno vreme.
Takođe podseća da su ukinuta pojedina stajališta u Beogradu, poput Pančevačkog mosta i Vukovog spomenika, zbog čega putnici, kako navodi, više ne mogu da izađu u užem centru grada, već tek kod Karađorđevog parka.
Takva organizacija železničkog saobraćaja dodatno produžava vreme putovanja i umanjuje njegovu praktičnost.
Zaštita monopola ili razvoj javnog prevoza?
Jedan od ključnih razloga zbog kojih železnički saobraćaj između Pančeva i Beograda nije razvijen zaštita položaja drumskog prevoznika.
Kako navodi, Grad Pančevo godišnje iz budžeta izdvaja oko 160 miliona dinara za funkcionisanje Panvoza, dok je, prema njegovom mišljenju, istovremeno autobuski prevoz zadržao dominantnu ulogu u prevozu putnika ka Beogradu.
Naš sagovornik ocenjuje da bi češći polasci vozova i povoljnije cene karata predstavljali ozbiljnu konkurenciju autobuskom prevozu, zbog čega smatra da železnički saobraćaj godinama nije razvijan u punom kapacitetu.
„Multimodalni čvor“ samo na papiru?
Posebnu pažnju naš sagovornik posvećuje konceptu budućeg multimodalnog čvora, odnosno povezivanju železničkog i autobuskog saobraćaja.
Prema njegovom mišljenju, ovakav sistem funkcioniše samo u gradovima u kojima su redovi vožnje precizno usklađeni i gde putnici na presedanje čekaju svega nekoliko minuta. U Pančevu takvi uslovi trenutno ne postoje.
Kako navodi, mali broj polazaka vozova i neredovan lokalni autobuski prevoz mogli bi dovesti do toga da putnici na novoj autobuskoj stanici dugo čekaju sledeću vezu.
Zbog toga ocenjuje da će planirani multimodalni čvor, umesto praktičnog rešenja, građanima doneti dodatna čekanja i komplikovanije putovanje.
Javno-privatno partnerstvo pod lupom
Sagovornik K-013 portala se osvrće na ugovor o javno-privatnom partnerstvu između Grada Pančeva i privatnog konzorcijuma koji upravlja javnim prevozom.
Prema njegovom mišljenju, upravo odredbe tog ugovora objašnjavaju zbog čega građani danas imaju veoma mali uticaj na način funkcionisanja autobuske stanice i gradskog prevoza.
Koncesija je dodeljena na period od 25 godina, odnosno do 2044. godine, zbog čega smatra da Grad Pančevo u tom periodu ima veoma ograničen prostor za eventualne izmene sistema ili uvođenje konkurencije.
Po njegovoj oceni, tako dug period predstavlja praktično garantovan monopol nad organizacijom autobuskog saobraćaja.
Vlasnička struktura
Sagovornik K-013 portala dalje navodi da zajedničko preduzeće koje upravlja sistemom javnog prevoza ima vlasničku strukturu u kojoj privatni partneri poseduju 97 odsto kapitala, dok Gradu Pančevu pripada svega tri odsto.
Prema njegovom mišljenju, takav odnos praktično onemogućava gradu da utiče na donošenje najvažnijih poslovnih odluka.
Zbog toga smatra da je upravljanje jednim od najvažnijih komunalnih sistema u velikoj meri prepušteno privatnim partnerima.
Gašenje ATP-a
Naš sagovornik podseća i na gašenje nekadašnjeg JKP „Autotransport“ (ATP) Pančevo.
Prema njegovim navodima, likvidacijom tog javnog preduzeća grad je ostao bez sopstvenih autobusa, vozača i infrastrukture, čime je, kako ocenjuje, izgubio mogućnost da samostalno organizuje javni prevoz.
Po njegovom mišljenju, time je praktično ukinuta svaka ozbiljnija alternativa postojećem sistemu.
Odnos prema putnicima
Naš sagovornik navodi da ugovor predviđa obavezu poštovanja registrovanog reda vožnje i adekvatnog informisanja putnika, ali smatra da u praksi postoje odstupanja od tih obaveza.
Kao primere navodi proređene polaske, naročito tokom raspusta ili u popodnevnim terminima, ocenjujući da nadležni na takve situacije ne reaguju dovoljno odlučno.
Istovremeno podseća da je privatni partner, prema dostupnim podacima, investirao značajna sredstva u nabavku novih autobusa i izgradnju nove autobuske stanice.
Smatra da je upravo zbog tih ulaganja privatnom partneru ostavljen veliki prostor da samostalno određuje način funkcionisanja sistema javnog prevoza.
Na kraju svoje analize naš sagovornik zaključuje da izgradnja nove autobuske stanice predstavlja projekat koji je, prema njegovom mišljenju, prvenstveno prilagođen organizaciji poslovanja prevoznika, dok su potrebe građana ostale u drugom planu.
Smatra da će preseljenje autobuske stanice na novu lokaciju dodatno otežati pristup međugradskom prevozu velikom broju Pančevaca, posebno onima koji zavise od gradskih autobusa ili železničkog saobraćaja.
Na kraju, ocenjuje da bi javni objekti trebalo da budu planirani prema potrebama stanovništva, a ne isključivo prema ekonomskim interesima, te izražava bojazan da će građani posledice ovakvog rešenja osećati narednih decenija.
Dodaj komentar