Srbija je prve višestranačke izbore za Narodnu skupštinu posle Drugog svetskog rata održala 9. i 23. decembra 1990. godine, a pobedu je odnela Socijalistička partija Srbije, koja je osvojila 194 od 250 poslaničkih mesta. Na birališta je izašlo više od pet miliona ljudi, odnosno 71,49 odsto upisanih birača.
Iako je zemlja tada izašla iz decenija jednopartijskog sistema, izborni rezultat nije doneo smenu dotadašnje vlasti. SPS je nastao u julu 1990, kada su se Savez komunista Srbije i Socijalistički savez radnog naroda Srbije ujedinili u novu stranku, pa je politička struktura koja je vodila Srbiju ostala na vlasti kroz drugo ime.
Istovremeno, u Hrvatskoj su višestranački izbori održani nekoliko meseci ranije, u aprilu i maju 1990. godine, a pobedila je opoziciona Hrvatska demokratska zajednica sa 205 od ukupno 351 poslaničkog mesta. Time je u toj republici došlo do smene dotadašnje komunističke vlasti.
Poljska je godinu ranije prošla kroz drugačiji model političkog otvaranja. Na izborima 1989. deo mesta u donjem domu bio je unapred rezervisan za vladajuću stranku i njene saveznike, dok su izbori za Senat bili potpuno slobodni, što pokazuje da prelazak ka višestranačju u državama istočne Evrope nije tekao istovremeno niti na isti način.
Podaci o zastupljenosti žena dodatno ukazuju na razlike između prava da se glasa i stvarne mogućnosti da se bude izabran. U Narodnu skupštinu Srbije 1990. ušle su tri žene, dok ih je u skupštini iz 1963. bilo 71. U prvi višestranački Sabor Hrvatske izabrano je 16 žena od ukupno 351 zastupnika, uz napomenu da se skupštine razlikuju po veličini, strukturi i političkom sistemu, pa brojevi nisu neposredno uporedivi.
Dodaj komentar