Trideset pet godina od pada Berlinskog zida, simbola podele Evrope
Berlinski zid, jedan od najprepoznatljivijih simbola Hladnog rata i podele Evrope, probijen je 9. novembra 1989. godine, a njegov pad otvorio je put ujedinjenju Nemačke oktobra 1990. i promenama širom srednje i istočne Evrope.
Zid je podignut avgusta 1961. godine i bio je dug ukupno 155 kilometara. Njime je istočni deo grada, sovjetska zona Berlina, fizički odvojen od zapadnog dela, a osnovni cilj bio je da se spreči bekstvo stanovništva sa istoka. Prema dostupnim podacima, iz Istočne Nemačke je do 1961. na Zapad prešlo oko 3,5 miliona ljudi, dok je tokom postojanja zida 5.075 osoba uspelo da pobegne, a 138 je poginulo u pokušaju prelaska.
Posle Drugog svetskog rata Nemačka je podeljena na okupacione zone, a od sovjetske je formirana Nemačka demokratska republika, odnosno Istočna Nemačka. Britanska, američka i francuska zona pretvorene su u Saveznu Republiku Nemačku, dok je i Berlin podeljen na dva dela.
Do rušenja zida došlo je posle niza događaja tokom 1989. godine. Erih Honeker, dugogodišnji lider Istočne Nemačke, povukao se 18. oktobra sa vlasti, nakon razgovora sa Mihailom Gorbačovom. Pre toga su usledili masovni protesti, među kojima i okupljanje u Lajpcigu 9. oktobra, kada je na ulicama bilo oko 70.000 demonstranata. Milicija tada nije reagovala, iako su takva okupljanja ranije obično bila nasilno razbijana.
Ključni prelom dogodio se i van Nemačke, kada su Mađarska i Austrija tokom leta 1989. uklonile granične prepreke kod Šoprona. To je predstavljeno kao jednokratan događaj u okviru „Panevropskog piknika“ 19. avgusta 1989. godine, a veliki broj građana DDR-a iskoristio je priliku da prebegne u Austriju. Nemački kancelar Helmut Kol tada je ocenio da je „prvi kamen Berlinskog zida srušen u Mađarskoj“, a do kraja septembra oko 30.000 Nemaca pobeglo je preko te zemlje.
Nakon što je Mihail Gorbačov 7. oktobra boravio u Berlinu i javno pozvao Honekera na reforme, pritisak na istočnonemačke vlasti je porastao. Dana 4. novembra na Aleksanderplacu u Berlinu okupilo se oko pola miliona demonstranata, a pet dana kasnije Politbiro Partije socijalističkog jedinstva Nemačke doneo je odluku da građanima DDR-a bude dopušteno emigriranje. Predstavnik Politbiroa za javnost Ginter Švabovski potom je medijima rekao da odluka stupa na snagu odmah, iako to nije bilo tačno.
Njegova izjava izazvala je stampedo na Berlinski zid iste večeri, 9. novembra 1989. godine, a pripadnici službi bezbednosti DDR-a nisu pokušali da uspostave kontrolu. Nakon toga su usledile promene koje su završene oktobra 1990. takozvanim ponovnim ujedinjenjem Nemačke, dok je Varšavski pakt formalno raspušten 1. jula 1991. godine.
