Hrvatska je članicama Evropske unije prosledila dokument u kojem navodi osam uslova koje Crna Gora treba da ispuni pre zatvaranja pojedinih pregovaračkih poglavlja i ulaska u Uniju, saznaje Radio Slobodna Evropa iz diplomatskih izvora u Briselu.
U dokumentu, u koji je RSE imao uvid, Zagreb poručuje da ključna otvorena pitanja moraju biti rešena pre pristupanja Crne Gore EU, uz ocenu da je opipljiv napredak važan i za podršku u hrvatskoj javnosti, parlamentu i među političkim akterima, uključujući ratifikaciju pristupnog ugovora.
Većina zahteva, šest od osam, odnosi se na posledice rata devedesetih i vezana je za Poglavlje 23 o pravosuđu i osnovnim pravima. Hrvatska traži odštetu za zatočene u logoru Morinj, gde je od oktobra 1991. do avgusta 1992. bilo pritvoreno više od 300 hrvatskih državljana, uglavnom iz dubrovačkog područja, kao i očuvanje spomen-ploče u Morinju koju su ministri dve zemlje zajednički otkrili 10. oktobra 2022. godine.
Među zahtevima su i promena naziva gradskog bazena u Kotoru, koji nosi ime vaterpoliste Zorana Gopčevića, za koga hrvatska strana tvrdi da je bio stražar u Morinju, zatim rasvetljavanje sudbine 14 nestalih hrvatskih državljana uz punu saradnju crnogorskih vlasti, razmenu informacija i pristup arhivima, kao i procesuiranje ratnih zločina, uključujući odgovornost po komandnoj liniji. Zagreb navodi i da u Crnoj Gori po tom osnovu nema nijedne presude.
Peto i šesto pitanje iz tog seta odnose se na imovinska prava hrvatskih porodica, među kojima je 51 porodica iz Tivta i više porodica iz Boke Kotorske čiji zahtevi, uprkos pravosnažnim presudama ili dugotrajnim postupcima, nisu rešeni. Hrvatska to poredi sa zakonom iz 2021. godine kojim je zemljište u uvali Valdanos vraćeno bivšim vlasnicima, pretežno pripadnicima albanske manjine.
Preostala dva zahteva vezana su za Poglavlje 31 o spoljnoj, bezbednosnoj i odbrambenoj politici, koje Crna Gora, prema pisanju RSE, ne može da zatvori od 2024. godine zbog hrvatske blokade nakon usvajanja rezolucije o Jasenovcu u crnogorskom parlamentu. Zagreb traži povratak školskog broda Jadran, koji je 1991. zatečen u Crnoj Gori na remontu, kao i potvrdu da Podgorica poštuje nekadašnju republičku granicu u skladu sa principom uti possidetis juris. Uz to, Hrvatska traži potpisivanje ugovora o kopnenoj granici na osnovu tri postojeće karte, a za morsko razgraničenje navodi da bi komisije mogle redovno da se sazivaju tek po rešenju kopnene granice.
Prema dokumentu, Hrvatska je Crnoj Gori još u decembru 2023. dostavila non-paper sa spiskom otvorenih pitanja, a isti dokument podelila je i državama članicama EU i Evropskoj komisiji. Bilateralne konsultacije održane su u januaru i maju 2025, dok su se ministri spoljnih poslova dve zemlje 2026. godine sastali desetak puta, svaki put na inicijativu Zagreba. U dokumentu se navodi da nijedno od otvorenih pitanja još nije rešeno, ali i da Hrvatska želi da pomogne, a ne da opstruiše crnogorski put ka EU.
Dodaj komentar